Dagelijks verblijven er ruim 180 jongeren in de jeugdkliniek van Yes We Can Clinics. Jongeren die zijn vastgelopen in het leven. In zichzelf. In hun hoofd. In de maatschappij. Ze werken hier elke dag keihard aan hun herstel, maar hebben meer gemeen: ze hebben tien weken lang geen telefoon.
Geen social media. Geen eindeloos scrollen om gedachten te dempen. Geen constante vergelijking met anderen op het internet. Dat klinkt als een enorme uitdaging. Zeker nu het aantal jongeren dat bij Yes We Can terechtkomt met een social media verslaving, telefoon- of beeldschermverslaving de afgelopen jaren is verdubbeld. Maar wat wij binnen de muren van onze kliniek zien, vertelt een ander verhaal. Zonder telefoon en social media ontstaat er ruimte. Ruimte voor echte verbinding en om weer te voelen wat er vanbinnen speelt. Die rust die jongeren (bij Yes We Can fellows genoemd) voelen, is groter dan ze ooit hadden verwacht. Bij Yes We Can ontdekten zij dat ze hun telefoon niet nodig hebben om zichzelf te bewijzen. Dat echte verbinding niet via een scherm loopt, en herstel begint wanneer ruis wegvalt.
Dat dit geen op zichzelf staand beeld is, blijkt ook uit landelijke cijfers. Het jaarlijkse social media onderzoek van onderzoeksbureau Newcom laat zien dat 2,5 miljoen Nederlanders zich minder gelukkig voelt door social media, en dat ruim 7 miljoen mensen social media als een gevaar zien voor de mentale gezondheid. Opvallend is dat juist Gen Z steeds vaker zelf pleit voor regulering. Inmiddels is 60% voorstander van een verbod op social media voor jongeren. Niet omdat ze tegen technologie zijn, maar omdat ze voelen dat het te veel van hen vraagt.
“Zonder social media leef ik veel meer in het moment en vergelijk ik mezelf niet constant meer met anderen.” – Oud-fellow Selina.
Oud-fellow Selina weet hoe het voelt als social media je leven overneemt en je wereld steeds kleiner wordt. Voor haar was het een uitvlucht, een afgesloten bubbel waarin ze niets hoefde te voelen. Waar anderen grepen naar drank of drugs om te ontspannen, scrolde Selina urenlang. “Op TikTok zag ik meiden die ik veel knapper vond dan mezelf. Als zij dan bepaalde kleren droegen of make-up gebruikten, dan ging ik ook gelijk naar de winkel om het te kopen. Ik deed alles om er maar bij te horen.” Bij Yes We Can Clinics leerde Selina opnieuw in het moment te leven. Zodra ze haar social media verwijderde, verdween het constante vergelijken. Pas toen merkte ze hoeveel rust dat gaf.
Ook Psychiater Joris Vangeneugden ziet in de kliniek van dichtbij welke impact social media heeft. "Ik vraag aan iedere fellow, in begin en op het einde van hun behandeling, of ze hun smartphone missen. Ondertussen heb ik dit al aan honderden fellows gevraagd, en tot nu toe heeft niemand hun smartphone of social media gemist. De jongeren gaan bij Yes We Can Clinics echte verbinding aan. Wanneer die echtheid of authentieke verbinding er is, is er totaal geen behoefte aan kunstmatige verbinding via social media. Dit soort verbinding is zoveel meer waard dan wat een scherm kan bieden.”
Misschien ligt de oplossing niet in een verbod, maar in bewustwording. In durven stilstaan bij wat social media met jongeren doet én wat er gebeurt als het even wegvalt. Bij Yes We Can Clinics zien we elke dag dat jongeren sterker worden wanneer de ruis verdwijnt. Wanneer er ruimte ontstaat om te voelen, te verbinden en opnieuw richting te kiezen. Offline, om weer echt in contact te komen met zichzelf.
